Izložba „Vojevanje Vuka Karadžića“
Piše: Anica Narić
Ove godine obilježava se 160. godišnjica od smrti oca srpske književnosti Vuka Stefanovića Karadžića. Povodom ovog jubileja u Narodnoj biblioteci Doboj otvorena je izložba „Vojevanje Vuka Karadžića“, koju je priredila bibliotekar savjetnik Anica Narić. Ovom postavkom predstavljen je Vukov pedesetogodišnji rat za srpski jezik i pravopis. O toj borbi danas nam najviše svjedoči bogata prepiska od oko sedam hiljada pisama koju je slavni reformator ostavio iza sebe.
Rođen je u Tršiću kod Loznice, u porodici koja se u prvoj polovini 18. vijeka doselila iz hercegovačkog plemena Drobnjaka. Veliku je razdaljinu prešao od rodnog Tršića do dalekog Beča, gdje će provesti najveći dio svog života i gdje će, na podsticaj Jerneja Kopitara, objaviti prvu zbirku narodnih pjesama, prvu srpsku gramatiku te prvi rječnik. Raznio je Vuk slavu srpskog naroda po Evropi predstavljajući epske narodne pjesme, o kojima su se najpohvalnije izrazili i slavni Nijemci Gete i Jakob Grim. Bila su to vremena kada su najveći umovi Evrope, na osnovu naše narodne poezije, počeli da uče srpski jezik.
Kao godina pobjede Vukovih načela uzima se 1847, kada su na narodnom jeziku objavljeni Vukov prevod „Novog zavjeta“, „Pesme“ Branka Radičevića, Njegošev „Gorski vijenac“ i brošura Đure Daničića „Rat za srpski jezik i pravopis“.
Vukova reforma je početkom šezdesetih godina 19. vijeka preovladala u praksi, a četiri godine nakon smrti Vuka Karadžića vukovica će u potpunosti zavladati.
Umro je 7. februara 1864. u Beču, gdje je i sahranjen. Tom prilikom od tvorca srpskog jezika su se govorom oprostili njegov pisar u Beču Aleksandar Sandić, arhimandrit Gerasim Petranović, a u ime Vukove omladine bečki student Vladan Đorđević. Vukovi zemni ostaci 33 godine kasnije, uz velike svečanosti, preneseni su u Beograd i sahranjeni u porti Saborne crkve. Time je ispunjena velika Vukova želja da počiva u svojoj otadžbini.
Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja. Odlikovan je od strane ruskog i austrijskog cara te pruskog kralja, bio je počasni doktor filozofije Univerziteta u Jeni kao i počasni član „Afričkog instituta“ u Parizu koji se borio za ukidanje ropstva.
Najstarija književna manifestacija u Srbiji, „Vukov sabor“, čuvar je djela čovjeka koji je utemeljio našu književnost i koji se cijeli život borio da očuva „čistotu i sladost“ srpskoga jezika.
