KORACI EKOS-A, KRUPNI KORACI ZA PRIRODU: Borba za Cer proširila se i do Zavoda i Ministarstva, predati zahtevi za postavljanje turističkih znakova

Borba da se planina Cer proglasi za „Park prirode“ traje već dugo. Hrabro i odlučno napravljeni su krupni koraci da se dođe do cilja, od kojih su, sigurno najveći, a učinjeni nedavno, podrška građana, merena kroz 1020 potpisa podrške za sporovođenje ideje, pisanje inicijative Zavodu za zaštitu prirode Srbije, Ministarstvu poljoprivrede i zaštite životne sredine, kao i obraćenje na adresu JP „Putevi Srbije“.

Sve je počelo pre godinu dana, na planini Tari. Tu se rodila ideja koja je dalje rasla i razvijala se i preko tribine „Zaštitimo Cer – zaštitimo budućnost!“, koja je održana u Šapcu, 1. decembra 2015. godine, osvestila i podsetila, kako preko novinara koji su sve propratili i objavili u medijima, tako i kroz veliko interesovanje da se bude na skupu i da se istina čuje.

Nošeni ovim sloganom članovi EKOS- a, a pre svega zaslugom, predsednice Maje Mandić i potpredsednice Olivere Kikanović, obratili su se i pismenim putem podsetili na sve ono o čemu se već živo govorilo u prethodnoj godini i direktora Zavoda za zaštitu prirode Srbije, gospodina Aleksandra Dragišića, u svojoj Inicijativi za proglašenje planine Cer za zaštićeno područje.

U Inicijativi, pored ostalog stoji par stvari koje bi bilo lepo znati:

• Inicijativu za zaštitu planine Cer pokrenuli su nekoliko predstavnika NVO i drugih zainteresovanih strana u cilju očuvanja prirodnih vrednosti planine Cera, koja pored navedenih vrednosti ima i memorijalni karakter;
• Zavod za zaštitu prirode Srbije sprovodi pokretanje procedure zaštite;
• Cer ima verifikovani međunarodni značaj u odnosu na prirodne vrednosti, nakon što je 2000. godine uvršten u spisak IBA područja u Srbiji – evropski značajnih područja za ptice;
• Cer je ime jednog od najslavnijih delova prirode i istorije Srbije;

• Masiv Cera izgrađen je od grandioritskih stena, čija se starost procenjuje na 30-35 miliona godina;
• Cer je milionima godina bio ostrvo Panonskog mora;
• Cer čini 7 tipova hrastovih šuma, 5 bukovih i 1 tip mešovitih. U sastojinama bukovih šuma nalazi se biljka krvavica, koja je prvi put i jedino zabeležena na Ceru;
• Na Ceru se nalaze i kompleksi vrednih i dobro očuvanih manastirskih šuma hrasta kitnjaka, visokog uzgojnog tipa, starih preko 150 godina, koje se u ovom obliku javljaju retko gde u Srbiji;
• Od gljiva su prisutne rudnjača, hrčak, bela mlečnica, lisičica, vrganj, smrčak, sunčanica i druge gljive;
• Među kulturnim nasleđem dominiraju manastiri, vizantijska utvrđenja (Konjuša, Trojanov grad, Kosanin grad) i spomenici iz Prvog svetskog rata (Tekeriš i drugi);
• U najlepšim i skrovitim šumskim predelima nalaze se četiri dragulja-srednjovekovna pravoslavna manastira (Radovašnica, Petkovica, Čokešina, Krivaja), izuzetne lepote i velikog kulturnog blaga (mačvanska „Sveta gora“);
• Na Ceru je vođena poznata Cerska bitka (kojom je 1914. godine počeo rat između Austrougarske i Srbije), prva srpska i prva saveznička pobeda u Prvom svetskom ratu;
• Cer se nalazi na migratornom putu nekih ptica selica. Pojedine vrste su od posebnog nacionalnog i međunarodnog značaja, kao što su: šumska šljuka, pomrakuša, seoski detlić, šumska ševa i rusi svračak;
• Na Ceru se nalazi jedna od najvažnijih populacija šarenog daždevnjaka u Srbiji;
• Planina Cer ima turističke resurse za razvoj ekoturizma i ruralnog turizma;

Osim ovoga, JP „Putevima Srbije“, poslat je i Zahtev za zaglasnost za postavljanje turističkih strelačkih putokaza i turističkih putokaznih tabli u cilju usmeravanja prema kulturnim, istorijskim, prirodnim i turističkim odredištima.

Inicijativu su podržali dr Slobodan Puzović, pokrajinski sekretar za urbanizam, graditeljstvo i zaštitu životne sredine, Đorđe Petrović, biolog, član Udruženja studenata biologije i ekologije „Josif Pančić“ Univerziteta u Novom Sadu, Radivoje Arsić, arheolog iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Valjevo, dr Vladan Đorđević, biolog, prof dr Mirko Grčić, profesor na Geografskom fakultetu Univerziteta u Beogradu.

I još jednom da podsetimo – 1020 građana podržalo je svojim potpisima inicijativu – a paradoks još uvek stoji nad nama i planinom… Planina Cer i pored nesumnjivih vrednosti koje je čine tako posebnom i dalje nije proglašena za zaštićeno područje na nacionalnom nivou. Studijom Zavoda za zaštitu prirode Srbije tek će se definisati granice i vrsta zaštićenog područja, a, svakako, na početku i na kraju svega – Planina Cer bi, zaista, trebala biti Park prirode ili Predeo izuzetnih odlika.

Katarina Despotović